Κατά τη διερεύνηση ενός τροχαίου ατυχήματος, η πραγματογνωμοσύνη δεν περιορίζεται μόνο στον προσδιορισμό της ταχύτητας των οχημάτων, της προτεραιότητας ή της ακριβούς θέσης της σύγκρουσης. Σε ατυχήματα με τραυματισμούς επιβαινόντων, ιδιαίτερη σημασία μπορεί να έχει και η διερεύνηση του μηχανισμού πρόκλησης των σωματικών κακώσεων.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διερεύνηση κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων οδηγού ή επιβάτη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να εξετάζονται συνδυαστικά τα ευρήματα του οχήματος, η κινηματική του επιβάτη, η χρήση των συστημάτων συγκράτησης και τα ευρήματα που περιγράφονται στις ιατρικές εξετάσεις ή στην ιατροδικαστική έκθεση.
Μία χειρολαβή οροφής (grab handle), παρά το μικρό μέγεθός της, μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να αποτελέσει πιθανό σημείο επαφής της κεφαλής κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Από την ιατρική κάκωση στο πιθανό σημείο πρόσκρουσης
Όταν από τον ιατρικό φάκελο ή την ιατροδικαστική έκθεση προκύπτουν κακώσεις στην περιοχή της κεφαλής, ο πραγματογνώμονας πρέπει να εξετάσει εάν αυτές μπορούν να συσχετιστούν τεχνικά με συγκεκριμένο σημείο του εσωτερικού του οχήματος.
Η διερεύνηση δεν πρέπει να ξεκινά από την παραδοχή ότι ο επιβάτης χτύπησε στη χειρολαβή. Πρέπει να εξετάζεται εάν τα διαθέσιμα στοιχεία υποστηρίζουν ή αποκλείουν έναν τέτοιο μηχανισμό.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η σημασία:
- της ανατομικής θέσης της κάκωσης,
- του είδους και της έκτασής της,
- εξωτερικών τραυμάτων,
- καταγμάτων,
- κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων,
- και των υπόλοιπων ιατρικών/ιατροδικαστικών ευρημάτων.
Φορούσε ο επιβάτης ζώνη ασφαλείας;
Η χρήση της ζώνης ασφαλείας έχει καθοριστική σημασία για την κινηματική του σώματος και ιδιαίτερα για την τροχιά της κεφαλής κατά τη σύγκρουση. Γι’ αυτό αποτελεί ξεχωριστό, βασικό σκέλος της τεχνικής διερεύνησης.
Ανάλογα με τα διαθέσιμα στοιχεία της κάθε υπόθεσης, μπορούν να εξεταστούν:
- καταθέσεις και στοιχεία δικογραφίας,
- η ζώνη ασφαλείας,
- ο μηχανισμός περιτύλιξης,
- το κλείστρο,
- ο προεντατήρας,
- ενδεχόμενα ίχνη φόρτισης,
- δεδομένα EDR όπου είναι διαθέσιμα και σχετικά,
- ιατρικά ευρήματα που μπορεί να αξιολογηθούν σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα στοιχεία.
Κανένα μεμονωμένο εύρημα δεν μπορεί να θεωρηθεί από μόνο του απόλυτη απόδειξη χρήσης ή μη χρήσης ζώνης· η εκτίμηση προκύπτει πάντα από τον συνδυασμό των διαθέσιμων στοιχείων.
Εξέταση της χειρολαβής
Κατά την αυτοψία του οχήματος μπορούν να εξεταστούν στη χειρολαβή οροφής και στο γύρω σημείο:
- τοπικές παραμορφώσεις,
- θραύσεις,
- εκδορές,
- μεταφορά υλικού,
- ίχνη πιθανής επαφής,
- θέση της χειρολαβής,
- γεωμετρία, ακμές και ακτίνες καμπυλότητας,
- τοπική ακαμψία,
- τρόπος στερέωσης,
- δυνατότητα παραμόρφωσης,
- απόσταση από την πιθανή θέση της κεφαλής,
- κατάσταση της επένδυσης της οροφής.
Δεν εξετάζεται απλώς εάν υπάρχει ζημιά, αλλά εάν η θέση και η μορφολογία της είναι συμβατές με τον εξεταζόμενο μηχανισμό επαφής.
Συνάφεια κάκωσης και χειρολαβής
Αυτή είναι από τις σημαντικότερες ενότητες της διερεύνησης. Η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται συνδυαστικά σε:
Ιατρικά/ιατροδικαστικά ευρήματα + κινηματική επιβάτη + ζώνη ασφαλείας + αερόσακοι + θέση χειρολαβής + ίχνη επαφής/παραμόρφωσης + διεύθυνση και δυναμική σύγκρουσης.
Η ύπαρξη μιας κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης δεν αποδεικνύει από μόνη της επαφή με τη χειρολαβή. Αντίστοιχα, ένα σημάδι στη χειρολαβή δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι προκάλεσε τη συγκεκριμένη κάκωση.
Αναζητούμε τεχνική συμβατότητα και συνάφεια μεταξύ ανεξάρτητων ευρημάτων, όχι μεμονωμένες ενδείξεις.
Η σημασία της ιατροδικαστικής έκθεσης
Η ιατροδικαστική έκθεση μπορεί να δώσει στον πραγματογνώμονα σημαντικές πληροφορίες για:
- τη θέση των κακώσεων,
- τη μορφολογία τους,
- τη βαρύτητά τους,
- τον πιθανό μηχανισμό κάκωσης.
Είναι όμως απαραίτητη η σαφής διάκριση αρμοδιοτήτων: η ιατρική διάγνωση και η ιατροδικαστική αξιολόγηση ανήκουν στον αρμόδιο ιατρό ή ιατροδικαστή. Ο πραγματογνώμονας μηχανικός εξετάζει εάν η δυναμική του τροχαίου και τα τεχνικά ευρήματα του οχήματος είναι συμβατά με τον εξεταζόμενο μηχανισμό τραυματισμού.
Γιατί πρέπει να εξετάζεται το εσωτερικό του οχήματος
Σε τροχαία με σοβαρούς τραυματισμούς, η αυτοψία δεν πρέπει να περιορίζεται στις εξωτερικές ζημιές. Στο εσωτερικό του οχήματος εξετάζονται, μεταξύ άλλων:
- οι χειρολαβές,
- οι κολόνες A/B/C,
- η επένδυση οροφής,
- τα πλευρικά παράθυρα,
- οι πόρτες,
- τα καθίσματα,
- τα προσκέφαλα,
- οι ζώνες,
- οι αερόσακοι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη φωτογραφική τεκμηρίωση πριν από την επισκευή ή την αποσυναρμολόγηση του οχήματος, καθώς πολλά από αυτά τα στοιχεία μπορεί να χαθούν οριστικά μετά από αυτό το στάδιο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η τεχνική υποστήριξη σε δικαστικές υποθέσεις, όπου η ποιότητα της αρχικής τεκμηρίωσης καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα μεταγενέστερης αξιολόγησης.
Συμπέρασμα
Κατά τη διερεύνηση ενός τροχαίου δεν εξετάζουμε μόνο πώς συγκρούστηκαν τα οχήματα αλλά, όταν απαιτείται, και πώς κινήθηκαν οι επιβαίνοντες μέσα σε αυτά.
Σε περίπτωση κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων, η συνδυαστική εξέταση των ιατρικών και ιατροδικαστικών ευρημάτων, της χρήσης της ζώνης ασφαλείας, των αερόσακων, της κινηματικής του επιβάτη και των πιθανών σημείων επαφής μπορεί να συμβάλει στην τεχνική διερεύνηση του μηχανισμού τραυματισμού.
Η χειρολαβή οροφής αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός φαινομενικά απλού εξαρτήματος που δεν πρέπει να παραβλέπεται όταν βρίσκεται στην πιθανή τροχιά της κεφαλής και υπάρχουν σχετικά ευρήματα.